İmplant tedavisi nasıl yapılır? Aşamalar, iyileşme ve bakım

Dental implant nedir?

Dental implant, kaybedilen dişin kökünün yerini alan ve çene kemiğine yerleştirilen yapay bir diş köküdür. Çoğunlukla titanyum veya titanyum alaşımından üretilir, vida biçimindedir ve üzerine takılan diş için taşıyıcı görevi görür.

Bir implant genellikle üç bölümden oluşur: kemiğin içinde kalan implant gövdesi, diş etinin hemen üzerinde bağlantıyı sağlayan dayanak (abutment) ve ağızda görünen üst yapı, yani kron, köprü veya protez. Tek bir eksik diş için tek implant kullanılabileceği gibi, birkaç implant birden fazla dişi taşıyan bir köprüyü ya da protezi de destekleyebilir.

İmplant komşu dişlerden destek almadığı için yan dişlerin küçültülmesini gerektirmez; yine de tek seçenek değildir, köprü ve hareketli protezler de değerlendirilebilir. Ayrıntıları implant tedavileri sayfasında bulabilirsiniz.

İmplant kimler için uygun olabilir, hangi durumlarda ertelenir?

İmplant için yaştan çok genel sağlık durumu, kemiğin miktarı ve niteliği ile diş etlerinin sağlığı belirleyicidir. Çene gelişimi tamamlanmış, genel sağlığı yerinde, ağız bakımına özen gösteren ve implantı taşıyacak yeterli kemiği olan kişiler genellikle değerlendirmeye alınabilir.

Aşağıdaki durumlarda tedavi ertelenebilir, ek hazırlık gerekebilir ya da başka bir seçenek önerilebilir:

• Kontrolsüz diyabet: Kan şekeri dengede değilse yara iyileşmesi ve implantın kemikle kaynaşması olumsuz etkilenebilir. Diyabeti iyi kontrol altında olan kişilerde implant çoğu zaman değerlendirilebilir.
• Sigara ve tütün kullanımı: Sigara dokulara giden kan akımını azaltır, iyileşmeyi geciktirir, implant çevresinde iltihap ve implant kaybı riskini artırır. Hekiminiz işlem öncesinde ve sonrasında sigaraya ara vermenizi, mümkünse bırakmanızı isteyebilir.
• Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı veya çürükler: Ağızdaki aktif iltihap önce tedavi edilir, çünkü diş eti hastalığı implant çevresindeki dokuları da etkileyebilir.
• Yetersiz kemik: Diş kaybından sonra çene kemiği zamanla incelir ve alçalır. Kemik yetersizse implant öncesinde ya da sırasında ek işlem gerekebilir.
• Bazı ilaçlar ve tedaviler: Kemik erimesi (osteoporoz) veya bazı kanser türlerinde kullanılan ve kemik yenilenmesini etkileyen ilaçlar, baş-boyun bölgesine uygulanmış radyoterapi, bağışıklığı baskılayan tedaviler ve kan sulandırıcılar planlamayı etkileyebilir. Bu ilaçları kendi kararınızla bırakmayın; hekiminiz gerekirse ilacı yazan doktorunuzla birlikte değerlendirme yapar.
• Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm): İmplantlara aşırı yük bindirebilir; hekiminiz gece plağı gibi önlemler önerebilir.

Bu durumların çoğu implantı olanaksız kılmaz, ancak sağlık geçmişinizin ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirir.

İmplant öncesi muayene ve planlama nasıl yapılır?

Planlama, ağız içi muayene ve görüntülemeyle başlar. Hekiminiz eksik diş bölgesini, komşu dişleri, diş etlerini ve kapanışınızı (alt ve üst dişlerin birbirine temas biçimi) inceler; hastalıklarınızı, ilaçlarınızı ve sigara kullanımınızı sorar. Kaç implant ve hangi ek işlemlerin gerektiği bu değerlendirmeyle belirlenir.

Genel değerlendirme için çoğunlukla panoramik röntgen çekilir. Kemiğin yüksekliğini, genişliğini ve alt çenedeki sinir kanalı ya da üst çenedeki sinüs gibi yapılara uzaklığını üç boyutlu görmek gerektiğinde dental tomografi (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi) istenebilir. Gerekirse ölçü alınır ya da ağız içi dijital tarama yapılır; bazı durumlarda implantın açısını ve konumunu yönlendiren bir cerrahi rehber hazırlanır.

Kemik yetersizse ne yapılır?

Kemik yetersizse implanttan önce ya da implantla aynı seansta kemik grefti (eksik kemiğin kemik tozu veya kemik parçasıyla tamamlanması) uygulanabilir. Greft olarak kişinin kendi kemiği ya da dokuyla uyumlu kemik yerine geçen malzemeler kullanılabilir; greftin yeni kemikle bütünleşmesi beklendiği için tedavi süresi uzayabilir.

Üst çenenin arka bölgesinde, azı dişlerinin üzerinde, hava dolu bir boşluk olan çene sinüsü bulunur. Diş kaybından sonra bu bölgede kemik yüksekliği azalabilir. Sinüs lifting (sinüs tabanını yükseltme), sinüsü döşeyen ince zarın dikkatle kaldırılıp altına greft malzemesi yerleştirilmesiyle implant için yer açılmasıdır. Ayrıntılar sinüs lifting ve kemik greftleme sayfasında yer alıyor.

İmplant nasıl takılır, iyileşme ne kadar sürer?

İmplant, bölgesel uyuşturma (lokal anestezi) altında yapılan küçük bir cerrahi işlemle yerleştirilir. Diş eti açılır, kemikte implantın boyutuna uygun bir yuva hazırlanır, implant yerleştirilir ve diş eti çoğunlukla dikişle kapatılır.

Ardından osseointegrasyon, yani implant yüzeyinin çevresindeki kemikle doğrudan kaynaşması beklenir. Bu süreç genellikle birkaç ay sürer ve kemiğin niteliğine, implantın alt ya da üst çenede olmasına, greft yapılıp yapılmadığına göre kişiden kişiye değişir. Bu dönemde, özellikle ön bölgede, geçici bir diş veya protez kullanılabilir.

Bazı implantlar diş eti altında kapalı bırakılır ve iyileşmeden sonra küçük bir işlemle üzeri açılır (iki aşamalı yöntem); bazılarında üst kısım baştan diş eti dışında kalır (tek aşamalı yöntem). Kemik desteği uygunsa geçici dişin implantla aynı seansta takılması da mümkündür; hangi yolun uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

İlk günlerde nelere dikkat etmelisiniz?

İlk birkaç gün hafif ağrı, şişlik ve sızıntı şeklinde kanama olağandır. Bu dönemde:

• Şişliği sınırlamak için ilk gün yanağın dışından, beze sarılmış buzu kısa aralıklarla uygulayın.
• Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin; ilk günlerde ılık ve yumuşak besinleri tercih edin, implant tarafıyla çiğnemeyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Diğer dişlerinizi fırçalamaya devam edin; implant bölgesini ve dikişleri hekiminizin tarif ettiği şekilde temizleyin.
• Ağrı kesici gerekiyorsa hekiminize veya eczacınıza danışın. Antibiyotik ve gargara yalnızca hekiminiz gerekli görürse, söylediği şekilde kullanılır.
• Hareketli protez kullanıyorsanız hekiminiz bir süre takmamanızı ya da protezde düzeltme yapılmasını önerebilir.

İmplantın üzerine diş nasıl yapılır?

İmplant kemikle kaynaştıktan sonra üst yapı, yani ağızda görünen diş bölümü hazırlanır. Hekiminiz implantın sağlamlığını kontrol eder, ölçü alır veya dijital tarama yapar ve implanta dayanak bağlanır.

Üst yapının türü eksik diş sayısına ve ağız yapınıza göre belirlenir:

• Tek kron: Tek bir eksik diş için, tek implant üzerine yapılan diş.
• İmplant destekli köprü: Birkaç implantın, aradaki eksik dişleri de taşıyan bir köprüyü desteklemesi.
• İmplant üstü protez: Dişlerin tamamı eksik olduğunda protezin implantlara vidayla sabitlendiği ya da tutucu parçalarla takılıp çıkarıldığı seçenekler.

Üst yapı implanta çoğunlukla vidayla ya da yapıştırıcı simanla bağlanır. Bitmiş dişin kapanışa uyumu kontrol edilir; çiğnerken ilk günlerde farklı bir his olması olağandır. Seçenekler hakkında genel bilgi için protez tedavileri sayfasına göz atabilirsiniz.

İmplant sonrası bakım nasıl yapılmalı?

İmplant çürümez, ancak çevresindeki diş eti ve kemik iltihaplanabilir; bu nedenle implantlar en az doğal dişler kadar özenli temizlik ister.

İmplant çevresinde biriken bakteri plağı önce implant çevresi mukozitine (implantı saran diş etinde, kemik kaybı olmadan görülen iltihap) yol açabilir. Bu aşama erken fark edilip tedavi edildiğinde genellikle geri döndürülebilir. Tedavi edilmezse peri-implantitise, yani implantı taşıyan kemikte kayıpla seyreden iltihaba ilerleyebilir; ileri aşamada implant kaybedilebilir.

Günlük bakım için:

• Dişlerinizi günde iki kez florürlü diş macunuyla, implantın diş etiyle birleştiği çizgiye özen göstererek fırçalayın.
• Diş aralarını ve implant çevresini her gün diş ipi, kalın süngerimsi bölümlü özel ipler veya ara yüz fırçasıyla temizleyin; uygun fırça boyunu hekiminiz önerebilir.
• Köprü ve implant üstü protezlerin altını hekiminizin gösterdiği araçlarla temizleyin; çıkarılabilen protezleri her gün çıkarıp temizleyin.

Kontrol sıklığını hekiminiz belirler; çoğunlukla 6 ayda bir, risk durumunuza göre daha sık muayene ve profesyonel temizlik önerilir. Kontrollerde implant çevresindeki diş eti incelenir, gerektiğinde röntgenle kemik seviyesi izlenir, vida gevşemesi veya üst yapıda aşınma gibi sorunlar erken fark edilir.

Ne zaman diş hekimine başvurmalısınız?

İmplant sonrasında aşağıdaki belirtilerden birini fark ederseniz diş hekiminize başvurun:

• İlk günlerden sonra azalmak yerine artan ağrı veya şişlik
• Bastırmaya rağmen durmayan ya da sonraki günlerde yeniden başlayan kanama
• İmplant çevresinde kızarıklık, fırçalarken kanama, iltihaplı akıntı, ağızda kötü tat veya koku
• Diş etinin implant üzerinden çekilmesi ya da implantın metal kısmının görünür hâle gelmesi
• İmplantta veya üzerindeki dişte oynama, çiğnerken ağrı; kron ya da protezin gevşemesi veya kırılması
• Uyuşturmanın etkisi geçmesi gereken süre dolduğu hâlde dudak, dil veya çenede süren uyuşukluk ya da karıncalanma
• Sinüs lifting sonrasında geçmeyen burun akıntısı, sinüs bölgesinde artan ağrı ya da ağızdan buruna hava veya sıvı geçtiği hissi

Şu durumlarda beklemeden acil servise başvurun veya 112'yi arayın:

• Yüzde, çene altında veya boyunda hızla yayılan şişlik
• Yutma, konuşma ya da nefes alma güçlüğü
• Yüksek ateşle birlikte belirgin halsizlik
• Bastırmayla durdurulamayan yoğun kanama

Sık sorulan sorular

İmplant takılırken ağrı hissedilir mi?

Bölgesel uyuşturma altında yapıldığından, işlem sırasında çoğunlukla ağrı değil, baskı ve titreşim hissedilir. Sonraki birkaç gün hafif ağrı ve şişlik olabilir; bu belirtiler genellikle kısa sürede azalır.

Diş çekildikten hemen sonra implant yapılabilir mi?

Bazı durumlarda implant, diş çekimiyle aynı seansta yerleştirilebilir; bunun için bölgede aktif enfeksiyon olmaması ve yeterli kemik desteği bulunması gerekir. Çoğu zaman ise çekim yerinin birkaç hafta ile birkaç ay iyileşmesi beklenir. Uygun zamanlamayı hekiminiz muayene ve görüntülemeyle belirler.

İmplant için yaş sınırı var mı?

Belirli bir üst yaş sınırı yoktur; belirleyici olan genel sağlık, kemik durumu ve ağız bakımını sürdürebilmektir. Gençlerde ise çene gelişimi tamamlanana kadar implant genellikle uygulanmaz.

İmplant ne kadar dayanır?

Kişiye göre değişir; günlük bakım, sigara, diş eti sağlığı, diş sıkma ve düzenli kontroller belirleyicidir. İyi bakılan implantlar çoğu kişide uzun yıllar işlev görebilir; üzerindeki kron veya protez ise zamanla aşınıp yenilenmeyi gerektirebilir.

Kaynaklar

1. American Dental Association (MouthHealthy) — Dental Implants
2. NHS Cambridge University Hospitals — Dental implants in restorative dentistry
3. T.C. Sağlık Bakanlığı Kırklareli ADSM — İmplant Tedavisi Hakkında Bilgilendirme
4. T.C. Sağlık Bakanlığı Manavgat ADSM — İmplant Tedavisi Bilgilendirme Rehberi